Uwanja wa Arusha Wapanda 81%, Waitara Ataka Hatua za Kisheria
Sh151.54 bilioni. Hiyo ndiyo tofauti iliyowasha mjadala bungeni Dodoma Novemba 4, wabunge walipohoji jinsi mkataba wa Uwanja wa Arusha ulivyofika Sh338.54 bilioni kutoka makadirio ya Sh187 bilioni. Mbunge wa Tarime Vijijini, Mwita Waitara, alimtaja Katibu Mkuu wa Wizara ya Habari, Utamaduni, Sanaa na Michezo, Gerson Msigwa, pamoja na wengine waliohusika, akitaka hatua za kisheria na kutaja hadi kifungo.
Siku moja kabla, Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Hesabu za Serikali (PAC) ilikuwa imewasilisha taarifa ya dosari katika miradi ya Arusha, Uhuru na Benjamin Mkapa. Kamati ilitaka Serikali ichunguze taratibu za zabuni, irejeshe malipo yasiyostahili na iwawajibishe wahusika kwa mujibu wa sheria.
Ripoti ya Mdhibiti na Mkaguzi Mkuu wa Hesabu za Serikali (CAG) inaonyesha mpango wa manunuzi wa wizara wa 2023/24 uliweka makadirio ya Sh187 bilioni. Mkataba uliosainiwa Machi 19, 2024, ulikuwa wa Sh338.54 bilioni pamoja na VAT. Tofauti ya Sh151.54 bilioni ni ongezeko la takribani asilimia 81.
CAG pia alihoji njia iliyotumika kumpata mkandarasi. Wizara ilitumia utaratibu wa mzabuni mmoja kwa hoja ya uharaka, lakini mkaguzi alisema ushahidi uliowasilishwa kuhalalisha uharaka huo haukutosha.
PAC ilieleza kuwa usanifu wa awali ulizingatia CAF Daraja la Tatu wakati mradi ulihitaji Daraja la Nne. Badiliko la wigo lililotajwa kwenye kipengele hicho liliongeza Sh5.99 bilioni bila VAT. Hicho ni kiasi tofauti na pengo lote kati ya makadirio na mkataba.
Waziri Paul Makonda alisema bungeni Novemba 4 kuwa mahitaji ya CAF yalibadili kiwango kilichotakiwa cha uwanja. Alisema mkataba unajumuisha takribani Sh52 bilioni za kodi. Mapema mwaka huu, Msigwa alieleza kuwa makadirio ya kwanza yaliandaliwa mwaka 2021 kabla Tanzania kupata uenyeji wa AFCON.
Mbunge wa Kigoma Mjini, Revocatus Chipando, maarufu kama Baba Levo, alihoji gharama za Arusha kwa kuzilinganisha na takribani Sh63 bilioni alizotaja kwa Uwanja wa Benjamin Mkapa. Makonda alipinga ulinganisho huo akitaja tofauti za miundombinu na viwango vinavyotakiwa sasa.

Kamati ilitaka uchunguzi wa tathmini ya zabuni, matumizi ya mfumo wa NeST na uteuzi wa wakandarasi. Ilitaka pia kubainisha na kurejesha fedha zilizolipwa bila stahili au kwa kazi ambazo hazikufanyika katika miradi iliyokaguliwa.
Kauli ya Waitara ilihusu hatua ambazo yeye alitaka zichukuliwe. Takwimu ya Sh151.54 bilioni ni tofauti ya makadirio na thamani ya mkataba. Kiasi chochote cha kurejeshwa kinahitaji kutambuliwa kwa malipo na kazi husika.
Soka la Bongo liliripoti takwimu za mkataba wakati wa ufuatiliaji wa maandalizi ya viwanja vya AFCON 2027. Hatua mpya ni wito wa PAC wa uchunguzi na urejeshaji wa malipo yasiyostahili, pamoja na majibu ya wizara bungeni. Swali linalobaki ni kiasi gani cha tofauti hiyo kinaelezwa na kila badiliko la kazi, gharama au kodi.