Klabu Za TWPL Zalia Vibali: Gharama Zaiweka TFF Kwenye Presha

Ligi Kuu ya Wanawake Tanzania (TWPL) imeingia kwenye mjadala mzito nje ya uwanja baada ya baadhi ya wadau na klabu kulalamikia ukubwa wa gharama za ushiriki, leseni na vibali. Hoja kubwa sasa si nani atasajili mchezaji bora pekee, bali kama timu zenye bajeti ndogo zinaweza kuendelea kubeba gharama zinazoongezeka bila kuathiri uendeshaji wao.

Mwanaspoti imeripoti, kwa kutegemea nyaraka ilizoziona na maelezo ya wadau, kwamba ada ya ushiriki imepanda kutoka Sh200,000 hadi Sh472,000, huku leseni ya mchezaji wa ndani ikitajwa kutoka Sh11,800 hadi Sh23,600. Kwa mchezaji wa kigeni, ada ya TFF imetajwa kupanda kutoka Sh3.5 milioni hadi Sh5.9 milioni. TFF haikuwa imetoa ufafanuzi wake kwa Mwanaspoti wakati taarifa hiyo ikichapishwa.

Ndiyo maana namba hizi zinahitaji kusomwa kama madai yaliyoripotiwa, si ratiba mpya ya ada iliyothibitishwa hapa na Shirikisho. Lakini hata kwa msingi huo, ujumbe wa klabu ni wazi: gharama zisipoendana na mapato na udhamini, ubora wa ligi unaweza kulipia gharama hiyo kwa kupoteza wachezaji, timu au ushindani.

Namba Zinazoeleza Kwa Nini Klabu Zinalalamika

Kwa mchezaji wa kigeni, Mwanaspoti imeeleza kuwa mbali na ada inayohusishwa na TFF, vibali vya kazi na ukaazi vinaweza kufikia takribani Sh7 milioni. Hiyo inaweza kufanya gharama hizo mbili pekee kufikia karibu Sh12.9 milioni kwa mchezaji mmoja kabla ya kuhesabu mshahara, nyumba, usafiri, tiketi na mahitaji mengine ya mkataba.

Kwa upande wa bima, kiwango kilichotajwa ni Sh150,000 kwa mchezaji. Kikosi chenye watu 40 kingehitaji karibu Sh6 milioni kwa hesabu hiyo. Kwa timu kubwa namba inaweza kubebeka, lakini kwa klabu inayopambana kutafuta mdhamini wa msimu mzima, kila ongezeko linaathiri uamuzi wa usajili na ukubwa wa kikosi.

SOMA HAPA: TFF Iliwahi Kuombwa Kuweka Mkono Zaidi Kwenye Soka La Wanawake.

Sio Suala La Wageni Pekee

Ni rahisi mjadala ukaishia kwenye gharama za wachezaji wa kigeni, lakini leseni za wachezaji wa ndani na ada ya ushiriki zinagusa kila klabu. Kadiri gharama za lazima zinavyoongezeka, fedha zinazobaki kwa mishahara, lishe, usafiri, matibabu na maendeleo ya vijana zinapungua.

Kocha wa zamani wa Ceasiaa Queens, Ezekiel Chobanka, amenukuliwa akisema gharama hizo ni kikwazo hasa kwa timu ndogo. Hilo ni eneo ambalo TFF na klabu zinaweza kulijadili kwa takwimu: gharama halisi ya kuendesha timu kwa msimu, mapato ya klabu, zawadi, udhamini na kiwango gani cha ada hakiui ushindani.

Suluhu Inahitaji TFF Na Klabu Kukaa Meza Moja

Baadhi ya wadau wamefikia hatua ya kutaka suala hilo lifikishwe kwa Waziri Paul Makonda. Kabla mjadala haujafika kwenye mgogoro mkubwa, njia yenye faida zaidi kwa ligi ni kupata kikao cha wazi chenye jedwali la gharama na sababu za kila tozo.

TFF nayo ina mahitaji ya uendeshaji, usajili, mifumo ya leseni na usimamizi wa mashindano. Klabu, kwa upande mwingine, ndizo zinazobeba mishahara na shughuli za kila siku. Suluhu ya kudumu inahitaji pande hizo mbili kuelewana kuhusu uwezo wa ligi wa sasa badala ya kila upande kuzungumza kupitia malalamiko pekee.

SOMA PIA: Sakata La Marry Mjema Na Geita Gold Queens Lilivyofungua Mjadala Wa Fedha.

Uwazi Wa Ada Utasaidia Mjadala

Hatua nzuri ingekuwa TFF kuweka wazi jedwali rasmi la ada, tarehe za utekelezaji, msingi wa mabadiliko na kama kuna unafuu kwa aina fulani za klabu au usajili. Hilo lingeondoa nafasi ya namba tofauti kuzunguka bila maelezo na lingewezesha klabu kupanga bajeti kabla ya dirisha la usajili.

Kwa klabu pia, uwazi wa bajeti na madeni ni muhimu. Soka la wanawake haliwezi kukua kwa kudai kupunguziwa gharama pekee kama mishahara, mikataba na majukumu mengine hayasimamiwi vizuri. Mfumo bora lazima uwajibishe pande zote.

TWPL Inahitaji Ukuaji Usiozime Timu

Tanzania ina sababu ya kutaka Ligi Kuu ya Wanawake iwe na viwango vya juu vya usajili, bima na utawala. Lakini viwango vinakuwa na maana zaidi kama klabu zina uwezo wa kuvifikia. Timu zikianza kupunguza usajili, kushindwa kulipa mishahara au kufikiria kujiondoa, athari yake inarudi moja kwa moja kwenye wachezaji na timu za taifa.

Mipango ya TFF kwa timu za taifa inaonyesha kalenda ya soka la nchi inahitaji msingi mpana wa klabu zinazofanya kazi vizuri. Kwa hiyo mjadala wa vibali si jambo la ofisini tu. Ni mjadala wa namna ya kujenga ligi yenye hadhi bila kuweka gharama ambazo washiriki wake hawawezi kuzibeba.